ÇOCUKLARDA ÖZGÜVEN OLUŞMASI İÇİN 4 ÖNEMİ FAKTÖR
1. DAHİL OLMA HİSSI
2. ÖZEL OLMA HİSSI
3. GÜCLÜ OLMA HİSSİ
4. MODELLER
1. DAHİL OLMA HİSSI
Her çocuk, ailesinin, sınıfının, ya da arkadaş grubunun önemli ve ise yarayan bir üyesi olduğunu hissetmek ister. Çocuk ile grup üyeleri arasında iyi bir iletişim, sıcaklık, ve önemsenme olmalıdır.
Özellikle anne ve babasının bebeklik hikayelerini, ya da birbirleriyle tanışma hikayelerini duymak isteyen çocuklar görmüşsunuzdur. Bu hikayeler, onlara, kendilerinin de köklü ve mutlu bir ailenin parçası olduğunu gösterir. Kendilerini güvende hissederler.
Çocukların, kendilerine ait eşyaları olmalıdır. Yetişkinler, onların malları üzerinde hak sahibi olmalarına ya da karar vermelerine saygı duymaları gerekir.
Başkaları için önemli olduklarını hissetmek ihtiyaçında olurlar. Başkaları için önemli olmak demek, onlar tarafından fark edilmek, ortak kararlar alındığında onun da fikrinin alınması, ve kişiliğine saygı gösterilmesi demektir.
Son olarak, çocuk, vücudu ile iyi ilişki içinde olmalıdır.
Eğer bir çocuk, DAHİL OLMA hissine sahip olabileceği pek çok kaynağa sahipse, özgüveninin yüksek olma ihtimali oldukça kuvvetlidir. Özgüven zayıflığı ise, çoğu zaman bunun tersi durumlarla ilintilidir. Yani yeterince kendini dahil edebileceği önemli yetişkinler, gruplar, sosyal çevre, arkadaş grubu, belirli bir inanca sahip bir topluluk gibi kaynakları yoksa, güvensiz olma eğilimindedir.
2-ÖZEL HİSSETMEK
Çocuğun kendisini özel hissedebilmesi için farklı olmasına ya da davranmasına izin verilmelidir. Özgüvenli çocukların pek çoğu farklılıkları nedeniyle onay alan ya da kendini ifade etmesine izin verilen çocuklardır. Bunu sağlayabilmek için ebeveynlerin dikkatli olmaları gerekir.
Çocuğun kendisine saygı duymayı öğretmek pek çok yetişkinin aklına gelmeyebiliyor. Bugün yetişkinlerin pek çoğunda da özgüven ve kendine saygı eksikliği bulunmaktadır. Bunu yaptığım bilinçaltı seanslarında da açıkça gözlemledim. Bizlere de kendi ailelerimiz bunu tam olarak öğretemedi. Türk eğitim sistemimiz buna müsait değildi.
Bir çocuğun kendini özel hissedebilmesi için yaratıcılık kabiliyetleri açığa çıkartılacak fırsatı ya da kişisel kabiliyetleri doğrultusunda eğitim alacak eğitim sistemini bulamadı. Şimdi özel okullarda bu sistem uygulanmaya başlanmıştır. Ancak veliler olarak evde de bizlere görevler düşmektedir.
Evde ya da okulda çocuğun kendini özel hissedebilmesi için öncelikle onun hayatındaki en önemli yetişkinlerden saygı görmeli ve önemsenmelidir. Çünkü insanın kendisini özel hissetmeyi başkalarının ona davranışlarından öğrenir. Üstelik bu sadece çocukluk döneminde geçerlidir. Yetişkin olduktan sonra artık insan kendi kendisine saygı duymaya başlayacaktır. Eğer bu süreç tamamlanmamışsa artık başkaları onlara saygılı olmaz. Bilinçaltımızda kendimize verdiğimiz değer ne kadarsa karşımızdaki yetişkinlerden de o kadar saygı alırız. Bu artık beden dilimize işlemiştir. Yetişkinlerde bu tarz problemleri çözmek için bir bilinçaltı uzmanından yardım alınmalıdır.
Çocuğun karakteristik bir özelliğinin ortaya çıkartılarak avantajları kendisine öğretilmelidir. Bu bazen yazıyı güzel yazmak bazen de resim yaparken renkleri farklı kullanmak olabilir. Ancak ebeveynin çocuğu gözlemleyerek bunu fark ettiğini çocuğuna hissettirmelidir.
Çocuğun hayal dünyası son derece kıymetlidir. Hayal kurmasına izin vermek gerekir. Bazen çocuğumuz hayal kurarken ?hiç öyle şey olur mu?? diye onu kısıtlamaya kalkışabiliriz. Ama bırakın gerçeklerden istediği kadar uzaklaşsın. Bu özelliği ilerde kendisine yaratıcılık olarak geri dönecektir.
Son olarak çocuklarımızı başka çocuklarla kıyaslamaktan vaz geçmemiz gerektiğini hatırlatmak isterim. Diğer çocuklara benzetmeye çalışırsak asla kendine özgü yeteneklerini ortaya çıkartamayız.
Bunu biraz daha büyük çocuklar için de söyleyebiliriz. Özellikle lise çağına gelmiş ve Üniversite sınavları için hedefi doğrultusunda dal seçecek olan öğrencilerin, o dönemin popüler alanlarına teşvik edilmesi de doğru olmayacaktır.
3 GÜÇLÜ OLMA HİSSİ
Çocuklarımızın aklına koydukları şeyi yapabileceklerine inanmaları gerekmektedir. Örneğin aklında bir proje olan çocuk, bunu kendi kendine başarabilmeli, ve bunun için gerek öğretmenlerinden gerekse ebeveyninden teşvik almalıdır. Aklındaki ve hayalindeki tüm projeleri gerçekleştirebilmesi için gerekli donanıma sahip olmalıdır.
Hayatındaki önemli kararlarda söz sahibi olmalı, fikri alınmalıdır. Ama bu alanda çok dikkatli olunmalıdır. Eğer kendi kapasitesini aşacak kadar önemli kararlar alınacaksa, bu onları korkutur. Ve tam tersi kendisini güçsüz hissetmesine sebep olur.
Sorumluluk sahibi çocuklar, kendilerine sorumluluk verilerek yetiştirilir. Fakat bu sorumlulukları yerine getirirken, ebeveynin ya da öğretmenlerin onlara yol göstermeleri gerekmektedir.
Çocuklarımıza pronlem çözme ve karar verme tekniklerini öğretmeliyiz. Bu onların kendine olan güvenlerini kuvvetlendirerek bağımsızlıklarını teşvik eder.
Ve en önemlisi, çocuklarımıza baskı altında stresle başa çıkabilmeyi öğretmeliyiz. Bu çok ta kolay bir şey değildir. Çünkü bazen biz yetişkinler bile stresle nasıl başa çıkabileceğimizi bilmeyiz. Bu konuda çocuğunuzun yardıma ihtiyacı olduğunu düşünüyorsanız, bana mail atarak ulaşabilirsiniz.
Çocukların güç sahibi olması, onları şımartmamız, bizi manipüle etmelerine izin vermemiz ya da patronluk taslamalarına izin vermemiz anlamına gelmez. Hatta bunları yapan çocukları biraz daha yakından gözlemlemek doğru olacaktır. Çünkü bu tarz çocuklar muhtemelen kendilerini güçlü hissetmeye çalışıyor ama başarılı olamıyorlardır.
Şımarık çocuklar aslında başkalarını kontrol ediyor gibi görünseler de aslında güç hissinden yoksun çocuklardır. Onları yakından gözlemlerseniz, hareketlerinin genelde önceden anlaşılabilir ve birbirinin aynı olduğunu fark edebilirsiniz. Değişik olaylara aynı şekilde tepki verirler. Sorumluluk almaktan kaçınırlar. Ebeveynlerini kendi isteklerini yerine getirmeleri için kullanırlar ve kendileri için onların karar vermelerini beklerler. Bu tarz çocuklar stresle başa çıkmasını bilmezler. Sorunlarıyla başa çıkamazlar.
Şımartılmış çocukların güç hissine ve özgüvene kavuşabilmeleri için davranışlarının sonuçlarına katlanmaları gerekmektedir.